L colet che no pèra dal freit e la “capa bruna” che no é semper bruna
N dessegn de Lutterotti de guanc a l’antica publicà sul liber “Guant” de l’ICL.
La istoria del colet checen portà sora l guant a l’antica dal grop da folclor la va indò fin a la metà di egn ’80 canche dal daìte dal grop se chierìa vèlch da poder se trèr ite soraìte l camejot a l’antica per jir ence d’invern. Inlouta no se èa pa fat tropa enrescides e se èa dezidù per n belot model e n bel color fort, zenza se cruzièr trop de auter.
Sessaben che a la tousa joenes ence zacan ge saea più bel se trèr ite chest guant a l’antica da la bona sajon e jir in mègnes, ajache l’era bel moscèr la bela bostina. Soraldut se la era rica de passamans e magari neva e lujenta!
Tantocant, i colec per jir col camejot a l’antica i era ben zacan, n’era un curt e strent e un più lènch e lèrch, de chisc e sia storia podede lejer tel liber GUANT e l’é ence vèlch foto. Chiò doi retrac per ve moscèr.
L guant a l’antica da d’invern col colet strent e la capa neigra (cartolina archif Istitut Ladin).
E chesta capa dita ence cazina o “capa bruna”, no la era semper bruna foscia, n’era ence de neigres. Dai veies scric vegn fora che les no la portèa demò la veies, ma duta cheles che podea e che volea se tegnir ciaudes via per l’invern; belapontin en linia con chel che sozet ence te autra valèdes del Tirol, vejines a Fascia.
De sbalz jon deretorn al colet per jir col guant a l’antica.
De norma ence utró l model de colet curt e strent mìngol desche l corpetin da jir a la fascèna doventa pèrt del guant da d’invern e no se se l tira ite e fora dò e dò, ma se l tegn fin canche no se se muda.
L colet a l’antica: n depent te la gejia de Grìes.
N model de colet più lèrch enveze se pel ence se l trèr ite e fora, purampò l’é piutost slòmpig veder na ela che peta l colet delevìa e delecà e l lo outa sotessora. Belapontin se ge vardède ai guants de Gherdena o Ciastelrot, per no jir più dalonc, l’é scialdi un portèr zis degnitous e no se lascia l colet stroz.
L colet ros che porta l grop da folclor, misericordia, no l tegn nia neto ciaut!!! L sé benon che l’é portà per egn!
No l pèra da freit, ajache l model l perveit che l sie avert ju per dant e che l’abie demò n picol boton su la vita. Sessaben che chest colet no l’à neguna basa storica, ma seence la fossa stata, chiò mie consei per no padir massa freit e esser beles l’istesc: ve conseasse de l portèr con n picol scial (sciarpa) de lèna che coure l busc ju per dant e ve tegne ciaut al col coche fèsc Ingrid te chest retrat.
L portèr col fazolet da paneles portà a scial desche la zegaineres no l’é pa sauber; l fazolet gran da paneles l tegn manco ciaut che na sciarpa de lèna e fossa miec l portèr en defilèda o se l pojèr su la spales canche l’é freit d’uton o d’aisciuda che se urta a jir in mègnes.
Vardavene da la pontes che no paa la speisa se malèr per jir col guant!
ClaudiaConta, Te armer de la Conta